Nguyên nhân và cách điều trị Mụn

Mụn là bệnh khá phổ biến ở Việt Nam. Thường bệnh xảy ra vào tuổi dậy thì (14-15 tuổi) và kéo dài đến trên 20 tuổi mới khỏi, vài trường hợp trên 40 tuổi vẫn còn bị mụn.

Mụn là bệnh khá phổ biến ở Việt Nam. Thường bệnh xảy ra vào tuổi dậy thì (14-15 tuổi) và kéo dài đến trên 20 tuổi mới khỏi, vài trường hợp trên 40 tuổi vẫn còn bị mụn. Sau khi hết mụn, nhiều người trên mặt bị rất nhiều sẹo xấu. Do đó, điều trị và cách triệt tiêu mụn là mối quan tâm rất lớn của người bệnh.

Nguyên nhân gây mụn có nhiều, ngoài các yếu tố bên ngoài như môi trường, tiếp xúc với các hóa chất công nghiệp hoặc dùng một số thuốc trị bệnh... Có 4 nguyên nhân chính gây mụn như sau:

  • Da nhờn, sự bài tiết chất bã tăng.
  • Nhiễm trùng.
  • Viêm nang lông.
  • Rối loạn về nội tiết.

Những phát hiện mới về nguyên nhân gây mụn

Các nghiên cứu mới đây cho thấy có một số yếu tố góp phần gây mụn và làm cho mụn khó điều trị:

  • Vai trò miễn dịch tế bào trong sự phát triển viêm nhiễm gây mụn (tế bào lymphô T).
  • Sự tạo thành màng biofilm do vi trùng gây mụn sinh ra bao quanh vi trùng và các tế bào biểu bì làm kháng sinh điều trị thấm vào khó.
  • Sự tạo thành chất Défensine nhóm beta của cơ thể chống lại vi trùng.
  • Có sự liên quan giữa tình trạng stress và mụn.
  • Nhiều đường trong thức ăn, làm thay đổi sự quân bình về nội tiết và hậu quả là chất bã (sécrétion sébacée) được tiết ra nhiều.

 

Mụn thật sự được hình thành theo hai giai đoạn:

  • Thành lập cồi mụn.
  • Viêm nhiễm cồi mụn, tạo thành mụn đỏ, cứng dưới da hay mưng mủ.

Mụn do nhiều nguyên nhân gây ra, nên điều trị mụn hiệu quả là một công việc khá phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều loại thuốc và thời gian dài.

Nguyên nhân gây mụn trứng cá:

Mụn trứng cá biểu hiện trên da là hiện tượng viêm nang lông tuyến bã. Bình thường, tuyến bã nhờn - một loại tuyến tiết trong cơ thể, tiết ra chất bã nhờn (Sebum) có tác dụng làm trơn bề mặt da. Sự bài tiết của tuyến bã nhờn chịu ảnh hưởng trực tiếp của hormon sinh dục nam (Androgen). Khi hormon này hoạt động mạnh sẽ kích thích các tuyến bã nhờn tăng tiết, đào thải chất bã ra ngoài.

Vì một nguyên nhân nào đó làm miệng tuyến bã bị tắc nghẽn, hoặc tuyến bã nhờn tăng bài tiết quá mức làm tích tụ tại lỗ chân lông. Nếu cộng thêm tác động của vi khuẩn có sẵn trong nang lông tuyến bã (P. acnes) tăng sinh, hoặc kèm theo bội nhiễm của một số vi khuẩn khác như: tụ cầu, P. ovale… gây nên tình trạng mụn mủ, mụn bọc với biểu hiện sưng, nóng đỏ đau.

Một số yếu tố làm bệnh trứng cá nặng thêm như: Yếu tố thần kinh (stress, mất ngủ…), thay đổi nội tiết (hay gặp ở lứa tuổi dậy thì, kỳ kinh nguyệt…), rối loạn tiêu hóa (táo bón), ăn đồ cay nóng, uống rượu bia nhiều… Kết hợp với việc chăm sóc da không đúng cách: thói quen nặn mụn, sử dụng mỹ phẩm không hợp với da và đặc biệt là việc lạm dụng chế phẩm bôi ngoài da chứa Corticoid (như Dexamethasol, Betamethazol…). 

Tình trạng “gan nóng” có thể chỉ là một khía cạnh nhỏ gây nên mụn trứng cá, chứ không thể coi là nguyên nhân gây nên mụn trứng cá.

Công thức :

Chất bã + chất tiết + vi khuẩn => mụn trứng cá.

 

Chất tiết : Dưới lớp da có rất nhiều tuyến nhờn với vai trò chủ yếu là tạo cho da có độ ẩm và mềm mại. Tuy nhiên ở lứa tuổi thiếu niên, toàn bộ lông trên cơ thể phát triển mạnh nên các tuyến nhờn dưới da sản sinh ra nhiều dầu hơn. Khi chúng không được đào thải theo cơ chế tự nhiên thì sẽ gây tắc nghẽn, ngăn chặn sự di chuyển của chất nhờn trong ống.

Chất bã : Lớp da ngoài cùng lại có rất nhiều tế bào chết. Thông thường các tế bào chết này sẽ được thay thế bằng các tế bào mới. Khi đó, nếu các tế bào chết trên da không được loại bỏ kịp thời chúng sẽ kết tụ lại, làm tắc lỗ chân lông dẫn đến chất nhờn cũng bị tắc dưới lớp da ngoài cùng và không thoát lên bề mặt của da được.
Vi khuẩn (Propionibacterium acnes) : có nhiều trên da tấn công vào các lỗ chân lông bị tắc, sản sinh ra các chất hoá học và men enzim gây viêm nhiễm.

Cuối cùng : các lỗ chân lông bị tắc sẽ bung ra, kèm theo nó là một hỗn hợp gồm có chất tiết, chất bã và vi khuẩn. Chúng làm cho da bị kích thích và sinh ra các mụn nhỏ. Nếu không được chữa trị mụn này sẽ gây nên mụn trứng cá mủ, dẫn đến nhiễm trùng cũng như tạo sẹo vĩnh viễn.

Yếu tố gây mụn trứng cá :

Thực phẩm : thức uống có chứa các chất kích thích (rượu, café), thức uống nóng; thức ăn có nhiều gia vị, chất béo, chất ngọt, thức ăn nóng.
Hoạt động: Vận động gắng sức, tắm nóng, tắm hơi.
Điều kiện khí hậu: Lạnh, nóng, ẩm, gió, bụi bặm.
Trạng thái tâm lí: Căng thẳng, lo lắng quá mức (stress).
Thói quen: thức khuya
Bệnh lí: Rối loạn nội tiết tố, mang thai, thuốc ngừa thai, hội chứng buồng trứng đa nang….
Thuốc: thuốc kháng động kinh, thuốc chống lao, thuốc điều trị tiểu đường, thuốc corticoid.
 Mỹ phẩm ngoài da
Hóa chất: dầu khoáng chất, iod, lithium
…..
Phân loại mụn: có 4 loại mụn

1. Mụn nhẹ (loại 1): Chủ yếu là mụn đầu đen, đầu trắng và cồi mụn, đôi khi có vài nốt mụn đỏ hay mưng mủ, không bị sẹo mụn.

2. Mụn vừa (loại 2): Cồi mụn với nhiều nốt mụn đỏ và mụn mủ; có ít sẹo mụn

3. Mụn nặng (loại 3): có nhiều cồi mụn, nốt mụn và mụn mủ, lan rộng đến lưng, ngực và vai, đôi khi có mụn bộc.

Các loại mụn trên có thể điều trị đơn giản bằng các phương pháp thông thường như làm giảm sự bài tiết chất nhờn, ngăn chặn sự thành lập cồi mụn, điều trị nhiễm trùng, theo chế độ dinh dưỡng, vệ sinh hợp lý.

4. Mụn rất nặng(loại 4): gồm 4 loại

Mụn trứng cá cụm (Acne Conglobata) là dạng nặng và mạn tính của mụn trứng cá, có các đặc tính:

  • Mưng mủ sâu
  • Viêm
  • Làm hư da
  • Gây sẹo

Trong mụn trứng cá cụm, mô viêm được thành lập quanh nhiều cồi mụn, làm nốt mụn ngày càng lớn lên cho đến khi nó tự vỡ và chảy mủ ra. Dưới nốt mụn có thể thành hình chỗ loét sâu gây ra sẹo.

Mụn trứng cá cụm có thể được thành hình từ mụn bộc hay mụn mủ không lành và trở nên nặng thêm. Đôi khi mụn trứng cá cụm bùng phát ở nốt mụn đã lành nhiều năm.

Phái nam bị mụn trứng cá cụm nhiều hơn nữ, bệnh thường xảy ra giữa 18 và 30 tuổi. Nguyên nhân bệnh ày chưa được biết rõ.

            

   

 Các phương pháp điều trị mụn

Chế độ dinh dưỡng thức ăn hàng ngày, môi trường sinh hoạt :

Hạn chế thức ăn chứa nhiều : đường, béo, cay,…(trứng, ngọt, bơ, sữa,….)

Giúp hạn chế tăng bài tiết nhờn trên da.

Hạn chế thức khuya, tránh tập thể dục quá mức,…

Dùng thuốc trong y khoa :

* Điều trị mụn trứng cá cụm chủ yếu là Isotretinoine. Đôi khi cần dùng kháng sinh. Việc điều trị kéo dài nhiều đợt, có khi đến cả năm.

Acne fulminans:

  • Mụn viêm nhiễm và hoại tử nặng xảy ra đột ngột, gồm các đặc điểm:
  • Mụn viêm loét với các triệu chứng nặng
  • Sốt
  • Viêm và đau các khớp xương, nhất là khớp háng và đầu gối.

Bệnh xảy ra thường là do các loại mụn nhẹ không được điều trị tốt hoặc mụn trứng cá cụm chuyển nặng.

* Điều trị bằng Corticosteroids hay các kháng viêm không chứa cortisone để làm giảm viêm. Dạng mụn này có thể tái phát về sau, cần điều trị lâu dài với Isotretinoin.

Nodulocystic Acne (mụn bộc)

Mụn ít khi thành dạng như u nang, gọi là mụn bộc, là dạng nang mụn đường kính có thể lớn đến nhiều phân (cm). Mụn bộc có thể đơn độc hoặc lan rộng đến vùng cổ, da đầu, lưng, ngực, vai và có thể gây đau nhức.

Mụn bộc thật ra không phải là một nang thật sự mà là sự phát triển lớn của cấu trúc da thành hạt viêm, không có màng bao chung quanh. Mụn bộc có thể phát triển từ nốt mụn thường hoặc đôi khi từ một nang nhỏ ở da, một loại u nang thường không liên quan đến mụn. Trong nang có thể chứa đầy dịch màu vàng như mủ. Nang thường bị viêm nhiễm, cần điều trị bằng cách chích rạch tại cơ sở y tế.

Mụn bọc có thể ở gần nhau, liên kết với nhau bên dưới do các đường hầm, tạo thành một dạng mụn nặng khác gọi là acne conglobata.

Điều trị mụn bọcc cần tích cực hơn, bao gồm kháng sinh và Isotretinoine, hoặc chích vào nốt mụn corticosteroids làm mụn xẹp xuống trong 3 đến 5 ngày. Một vài mụn bộc lớn không đáp ứng với điều trị bảo tồn cần phẫu thuật.

Viêm nang lông với vi trùng Gram âm (Gram negative folliculitis)

Viêm nang lông gây ra do mụn nhiễm trùng được điều trị bằng kháng sinh lâu ngày có thể gây ra viêm nang lông do vi trùng Gram âm (một nhóm vi trùng khi nhuộm màu, xem dưới kính hiển vi không bắt màu xanh dương).

** Điều trị viêm nang lông do vi trùng Gram âm, thường các vi trùng này kháng nhiều kháng sinh. Do đó phải điều trị kết hợp Isotretinoine và kháng sinh thích hợp trị vi trùng Gram âm.

Công nghệ Laser, IPL:

Dùng tia laser hay IPL phá hủy nhân mụn mới hình thành, tránh tái phát mụn sau khi điều trị với thuốc uống, ngăn ngừa mụn mới hình thành.

Quá trình điều trị với Laser, IPL cách 4 tuần 1 lần, tùy theo sự phát triển của mụn mà Bác sĩ sẽ có từng phát đồ cụ thể riêng.

Ngoài ra dung công nghệ laser làm giảm sự tăng sinh mô sẹo sau khi viêm, giảm sẹo rỗ, tái tạo bề mặt da tốt hơn, giúp trẻ hóa da,…

 

GỌI TƯ VẤN HOẶC ĐẶT HẸN 

0909 45 06 45

Hotline tư vấn

Gọi để được chuyên gia tư vấn về dịch vụ:

0909 45 06 45 (gọi để tư vấn và đặt hẹn)

Giờ làm việc từ 8h30 - 20h00/ Làm việc cả ngày lễ & chủ nhật.

Đặt hẹn

Đội ngũ Bác sĩ hàng đầu các bệnh viện lớn:

* Kết quả này phụ thuộc cơ địa và tình trạng của mỗi người.